Zelfspraak: sleutelvaardigheid bij omgaan met emotie, agressie en geweld
In deze blog lees je over zelfspraak in agressietrainingen of spanningsvolle situaties tijdens je werk. Een onderwerp welke wij behandelen binnen onze trainingen in het omgaan met emotie, agressie en geweld.
In trainingen rondom emotieregulatie en omgaan met agressie wordt vaak geoefend met lichaamstaal, de-escalatietechnieken en communicatie. Maar er is nóg een krachtige vaardigheid: zelfspraak. Wat je tegen jezelf zegt, beïnvloedt direct hoe je reageert in stressvolle of agressieve situaties.
Door gerichte zelfspraak kun je:
-
je emoties kalmeren,
-
beter focussen op de-escalatie,
-
en voorkomen dat je zelf vanuit boosheid of angst reageert.
In deze blog lees je welke 4 vormen van zelfspraak er zijn, met telkens 4 praktijkvoorbeelden gericht op situaties van emotie en agressie. Ook krijg je oefeningen die je direct kunt toepassen in trainingen en werksituaties.
Wat is zelfspraak?
Zelfspraak is het innerlijke gesprek dat je voert met jezelf. Dit kan bewust of onbewust zijn. In situaties met spanning of agressie beïnvloedt het wat je voelt en hoe je handelt. Positieve en doelgerichte zelfspraak kan je kalmeren, alert houden en je gedrag sturen. Negatieve zelfspraak vergroot juist stress, angst of agressie.
De 4 vormen van zelfspraak bij omgaan met agressie
1. Motiverende zelfspraak
Helpt om moed en vastberadenheid te behouden in spannende situaties.
Voorbeelden:
-
“Ik kan dit gesprek rustig en professioneel voeren.”
-
“Blijf staan, ademhalen, ik ben in controle.”
-
“Ik heb dit eerder gedaan, ik kan het weer.”
-
“Ik focus op oplossingen, niet op provocaties.”
2. Instructieve zelfspraak
Richt je aandacht op wat je concreet moet doen om de situatie veilig te houden.
Voorbeelden:
-
“Stap achteruit, houd veilige afstand.”
-
“Stem laag, praat langzaam.”
-
“Handen open, knieën uit het slot.”
-
“Blijf luisteren, stel een open vraag.”
3. Positieve zelfspraak
Vermindert adrenaline en voorkomt dat je zelf escaleert.
Voorbeelden:
-
“Adem rustig in en uit, ik blijf kalm.”
-
“Ik reageer niet op de toon, maar op de (emotionele) inhoud.”
-
“Dit gaat voorbij, ik houd de regie.”
-
“Rustig blijven = professioneel blijven.”
5. Negatieve zelfspraak (te vermijden of om te buigen)
Vaak automatisch en versterkend voor angst of agressie.
Voorbeelden:
-
“Ik kan dit niet aan.”
-
“Ik word altijd overschreeuwd.”
-
“Waarom gebeurt dit mij weer?”
-
“Dit loopt vast hoe dan ook fout.”
FAQ Zelfspraak in agressietrainingen
Wat is het verschil tussen zelfspraak en affirmaties?
Affirmaties zijn vaak algemene positieve uitspraken (“Ik ben sterk”). Zelfspraak is concreter en gekoppeld aan gedrag in een specifieke situatie (“Blijf rustig ademen en luister”).
Werkt zelfspraak voor iedereen?
Ja, alleen de formulering moet persoonlijk en geloofwaardig zijn. Te ‘grote’ uitspraken werken averechts.
Hoe lang duurt het voordat zelfspraak effect heeft?
Na enkele weken bewust oefenen zie je al verschil in spanning en reacties tijdens rollenspellen of praktijk.
Conclusie
Zelfspraak is een krachtig instrument in situaties waarbij je moet omgaan met emotie, agressie en geweld. Het maakt je bewuster, geeft houvast in stressmomenten en helpt gedrag professioneel te sturen.
👉 Wil je direct aan de slag? Download hier jouw zelfspraak_cuekaart_reflectie en gebruik ze tijdens een volgende training, teammoment of incident evaluatie!
Voor een overzicht van ons trainingsaanbod klik hier!
